Diyanet Yeterlilik Sınavına Hazırlık Soruları 1
“Diyanet İlmihali 1. Cilt”

İslam İlmihali I. Cilt 1-100. Sayfalar Arası

Din Nedir?


Din akıl sahibi insanları kendi tercihleriyle bizzat hayırlı olan şeylere götüren ilâhî bir kanundur.

Dinleri Nasıl Tasnif Edebiliriz?
Tanrı kavramı ele alınarak yapılan tasnif

1. Tek tanrılı dinler (ilâhî dinler).
2. Düalist (iki tanrılı) dinler (Mecûsîlik).
3. Çok tanrılı dinler (Eski Yunan, Roma ve Mısır dinleri gibi).
4. Tanrı konu- sunda açık ve net olmayanlar (Budizm, Şintoizm gibi).

Sosyolojik-tarihî açıdan yapılan din tasniflerinden birisi şu şekildedir

1. Kurucusu olan dinler (Yahudilik, Hıristiyanlık, İslâm, Budizm gibi). 2. Geleneksel dinler (kimin tebliğ ettiği belli olmayan dinler, ilkel dinler, Eski Yu- nan, Eski Mısır dini gibi).

Bir diğer tasnif ise şöyledir:

1. İlkel dinler. Bundan maksat, bazılarının dinî gelişmenin ilk basamağı olarak düşündükleri animizm, natürizm, tote- mizm, fetişizm gibi aslında sadece bir kült olarak dikkate alınabilecek naza- riyeler değil, ilkel kabile dinleridir (Nuer, Dinka, Ga dinleri gibi).

2. Millî din- ler. Genellikle bir kurucusundan söz edilmeyen, sadece bir millete ait olan geleneksel yapıdaki dinlerdir (Eski Yunan, Mısır, Roma dinleri gibi).

3. Dünya dinleri. Hıristiyanlık ve İslâm gibi.

• Dinî literatürde, dini anlama ve yaşamada Allah’ın kitabını ve Hz. Muhammed’in sünnetini rehber edinen ve sahâbenin yolunu izleyen ümmet anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Ehl-i sünnet

• Dinî literatürde, akaid sahasında Hz. Peygamber’in ve ashabının sünnetini terkederek, onların izledikleri yoldan ayrılan, İslâm ümmetinin çoğunluğunu yani ana gövdesini oluşturan Ehl-i sünnet’e muhalefet eden mezhep ve gruplar anlamında kullanılmıştır.
Cevap: Ehl-i bid‘at

• İlk dönem bilginlerini izleyerek âyet ve hadislerdeki ifadelerin zâhiri ile yetinip bunları aynen kabul eden, teşbih ve tecsîme düşmeyen (Allah’ı yara- tıklara benzetmeye ve cisim gibi düşünmeye yeltenmeyen), bunları başka bir anlama çekme (te’vil) yoluna gitmeyen topluluk aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Selefiyye

• Allah’ın zâtî, fiilî ve haberî sıfatlarının hepsini te’vilsiz, nasılsa öyle kabul ettiği için Selefiyye’ye aşağıdakilerden hangi isim verilmiştir?
Cevap: Sıfâtiyye

• Aşağıdakilerden hangisini selefi âlimlerden sayabilriz?
Cevap: İmam Şâfiî, Mâlik, Ahmed b. Hanbel bir kısım görüşleri itibariyle Ebû Hanîfe- Evzaî, Sevrî gibi müctehid imamlar, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Dârimî, İbn Mende, İbn Kuteybe ve Beyhaky gibi hadisçiler, Taberî, Hatîb el-Bağdâdî, Tahâvî, İbnü’l-Cevzî ve İbn Kudâme gibi bilginler Selef düşüncesinin önde gelen isimleri arasında sayılabilir.

• Aşağıdakilerden hangisi Eş’ari ekolünün kurucusu Ebü’l-Hasan Ali b. İsmâil el-Eş‘arî’nin hocasıdır?
Cevap: Ebû Ali el-Cübbâî

• Aşağıdakilerden hangisi en meşhur Eş‘arî kelâm bilginleri arasında sayılabilir?
Cevap: Bâkıllânî, İbn Fûrek , Cüveynî, Gazzâlî, Şehristânî, Âmidî, Fahreddin er-Râzî, Kadî Beyzâvî, Teftâ- zânî ve Cürcânî sayılabilir.

• Mu‘tezile’ye bir karşı tez olarak doğan ekol aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Eş‘arîlik

• Akaid konusunda Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd el-Mâtürîdî’nin görüşlerini benimseyenlerin oluşturduğu Ehl-i sünnet mez- hebinin adı aşağıdakileren hangisidir?
Cevap: Maturidiyye

• Aşağıdakilerden hangisi Maturidi kelamcıdır?


Cevap: Hakim es-Semerkandî, Ebû Seleme es-Semerkandî , Ebü’l-Yüsr Muhammed el-Pezdevî, Ebü’l-Maîn (Muîn) en-Nesefî, Ömer en-Nesefî, Ebü’l-Berekât Hâfızüddin en-Nesefî, Burhâneddin en-Nesefî, İbnü’l-Hümâm, Kadı Celâleddinzâde Hızır Bey, Beyâzîzâde Ahmed Efendi en meşhur Mâtürîdî kelâmcılarıdır.

• Dinî tebliğ olmasa da kişi akılla Allah’ı bulabilir. İyi ve kötü, güzel ve çirkin akılla bilinebilir. Görüşü aşağıdakilerden hangi kelam ekolünün görüşüdür?
Cevap: Mâtürîdiyye

• Vâsıl b. Atâ ile ona uyanların oluşturduğu mezhephangisidir?
Cevap: Mu‘tezile

• Aşağıdakilerden hangisi mutezile ekolü âlimlerindendir?
Cevap: Ebü’l-Hüzeyl el- Allâf, Nazzâm, Câhiz, Bişr b. Mutemir, Cübbâî, Kadî Abdülcebbâr ve Ze- mahşerî

• Büyük günah işleyenin iman ile küfür arasında fısk mertebesinde olduğu (el-menzile beyne’l-menzile- teyn) görüşünü benimseyen ekol hangisidir?
Cevap: Mutezile

• İnsanın irade hürriyeti, seçme imkânı ve fiil gücü bulunmadığını, insan fiillerinin gerçek fâilinin Allah olduğunu, kulun Allah tarafından önceden takdir edilmiş bulunan işleri yapmaya mecbur olduğunu savunan ekol hangisidir?
Cevap:Cebriyye

• İslâm toplumunda anarşinin ilk tohumlarını oluşturmuş düşünce hangisidir?
Cevap: Hâricîlik

• Hz. Ali’yi halifeliğe en lâyık kişi olarak gören ve onu ilk meşrû halife kabul eden, vefatından sonra da hilâfete Ali evlâdının getirilmesi gerektiğine inanan topluluğun adı nedir?
Cevap: Şia

Hanefî mezhebi Sünnî fıkıh ekollerinin kronolojik sıra itibariyle ilki olup, İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe’ye nisbet edildiği için bu isimle anılmıştır. İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe’nin asıl adı Nu‘mân b. Sâbit’tir. 80 (699) yılında Kûfe’de doğmuş, 150 (767) yılında Ba?dat’ta vefat etmiştir. Aslen Türk veya Fârisî olduğu yönünde görüşler vardır. Nu‘mân b. Sâbit, Hanefî mez- hebi muhitinde “İmâm-ı Âzam” (büyük imam) lakabı ile anılır.

Mâlikî mezhebi, fıkıh ekollerinin kronolojik sıra itibariyle ikincisi olup, büyük hadis ve fıkıh bilgini Mâlik b. Enes’e nisbet edildiği için bu isimle anılmıştır. İmam Mâlik b. Enes, 93 (712) yılında Medine’de dünyaya geldi. 179 (795) yılında vefat etti.

Şâfiî mezhebinin kurucusu sayılan, Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî 150 (767) yılında Gazze şehrinde (Filistin) doğdu. Hicrî 198 yılında Mısır’a gitti ve 204 (820) yılında orada vefat etti. Vefat ettiği zaman elli dört yaşında idi. Mısır’da kaldığı dört sene içinde tecrübeleri ve yeni muhitin şartları ışığında eski bilgilerini yeniden etüt etmeye başladı, bazı görüşlerin- den vazgeçti, yenilerini ortaya koydu. Böylece onun rücû ettiği eski görüş- leri ile yeni görüşlerinden oluşan “mezheb-i kadîm”i ve “mezheb-i cedîd”i teşekkül etmiş oldu.

Hanbelî mezhebinin kurucusu sayılan, Ahmed b. Hanbel hicrî 164 yı- lında Bağdat’ta dünyaya geldi.

• Kıyasa ve re’y ictihadına şiddetle karşı çıkıp âyet ve hadislerin zâhirine tutunmanın tek yol olduğunu savunan ekol aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Zahiriyye

• Farklı hükümlerin bir araya getirilmesini ifade eden fıkıh terimi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Telfik

• Tevhid ve şehadet kelimelerinde özetlenmiş, İnanılacak şeylere kısaca ve toptan inanmak demek olan iman aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır?
Cevap : İcmâlî iman

• Aşağıdakilerden hangisi “tafsili iman” ın tanımıdır?
Cevap : İnanılacak şeylerin her birine, açık ve geniş şekilde, ayrıntılı olarak inanmaya tafsîlî iman denilir.

• Delillere dayalı olmaksızın sadece çevrenin telkini ile meydana gelen ve âdeta kişinin İslâm toplumunda doğup büyümüş olmasının tabii sonucu olarak gözüken imana ne denir?
Cevap: Taklidi iman denir.

• Delillere, bilgiye, araştırma ve kavramaya dayalı imana ne denir?
Cevap: Tahkiki iman denir.

• Allah’a, Hz. Peygamber’e ve O’nun haber verdiği şeylere yürekten inanıp, kabul ve tasdik eden kimseye ne denir?
Cevap: Mümin denir.

• İslâm dininin temel prensiplerine inanmayan, Hz. Peygamber’in yüce Allah’tan getirdiği kesin olan ve tevâtür yoluyla bize kadar ulaşmış bulunan esaslardan (zarûrât-ı dîniyye) bir veya birkaçını yahut da tamamını inkâr eden kimseye ne denir?
Cevap: Kafir denir.

• Allah’ın birliğini, Hz. Muhammed’in peygamberliğini ve onun, Allah’tan getirdiklerini kabul ettiklerini söyleyerek, müslümanlar gibi yaşadıkları halde, kalpten inanmayan kimselere ne denir?
Cevap: Münafık

• Hz. Peygam- ber’i Allah’tan getirdiği şeylerde yalanlayıp, onun getirdiği kesinlikle sabit dinî esaslardan bir veya birkaçını inkâr etmeye ne denir?
Cevap: Küfür

• Allah Teâlâ’nın tanrılığında, isim, sıfat ve fiillerinde, eşi, dengi ve ortağı bulunduğunu kabul etmeye ne denir?
Cevap: Şirk denir.

• Müslüman olduğu bilinen bir kişiyi, inkâr özelliği taşıyan inanç, söz veya davranışından ötürü kâfir saymaya ne denir?
Cevap: Tekfir

• Müslüman bir kimsenin İslam dininden dönmesine ne ad verilir?
Cevap: İrtidad

• İslam dininden dönen kimseye ne ad verilir?
Cevap: Mürted denir.

• Aşağıdakilerden hangisi Allahın “İsmi Azam” adıyla anılan isimlerindendir?
Cevap: Allah, Rahman, Rahim, El-Hayyu’l-Kayyum, Zü’l-Celali Ve’l-İkram

• Allah’ın bütün isimleri için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Esmâ-İ Hüsnâ

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “Allah vardır, varlığı zorunludur.” anlamına gelmektedir?
Cevap: Vücud

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Ezeli olmak, başlangıcı olmamak” anlamına gelmektedir?
Cevap: Kıdem

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Varlığının sonu olmamak” anlamına gelmektedir?
Cevap: Beka

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Sonradan olan şeylere benzememesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: Muhalefetün li’l-havadis

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Bir ve tek olması” anlamına gelmektedir?
Cevap: Vahdaniyet

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Varlığı kendinden olmak” anlamına gelmektedir?
Cevap: Kıyam bi-nefsihi

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Diri ve canlı olması” anlamına gelmektedir?
Cevap: Hayat

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Her şeyi bilmesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: İlim

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Her şeyi işitmesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: Semi’

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Her şeyi görmesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: Basar

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ İstediğini dilemesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: İrade

• Aşağıdakilerden hangisi Tekvini İrade’nin tanımıdır?
Cevap: Allah’ın bir şeyi dilemesi ve dilediği bu şeyin hemen olması anlamına gelmektedir.

• Aşağıdakilerden hangisi Teşrii İradenin tanımıdır?
Cevap: Allah’ın bir şeyi sevmesi ve ondan hoşnut olması, onu emretmesi” anlamına gelmektedir?

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Sonsuz güç ve kudret sahibi olması” anlamına gelmektedir?
Cevap: Kudret

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Söylemek, konuşmak” anlamına gelmektedir?
Cevap: Kelam

• Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Allah Teala’nın “ Yoktan var etmesi” anlamına gelmektedir?
Cevap: Tekvin

• Aşağıdaklerden hangisi insanın sağında ve solunda bulunan “Hafaza“ adıda verilen iki meleğin adıdır?
Cevap: Kiramen Katibin

• Ölümden sonra kabirde sorgu ile görevli iki meleğin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: Münker ve Nekir

• Aşağıdakilerden hangisi arşı taşıyan meleklerin adıdır?
Cevap: Hamele-i ArşDiyanet Mülakatlarda İlk Gün Geride Kaldı .